Minister Vijlbrief kondigde vandaag aan dat het Noodfonds Energie in de winter van 2026 terugkeert. Maar het is meteen duidelijk dat er te weinig middelen beschikbaar zijn om betekenisvolle steun te bieden aan alle huishoudens die dat nodig hebben. Het is een tijdelijke oplossing voor een structureel probleem, die niks biedt voor mensen in verborgen energiearmoede.
De problemen in het kort:
- Huishoudens in energiearmoede komen bij een hoge energieprijs gemiddeld €1100 per jaar tekort. Het Noodfonds biedt gemiddeld slechts steun van €360 per jaar.
- Het noodfonds gaat pas eind dit jaar open, maar mensen kampen nu al met hoge kosten.
- Het schrijnendste gebrek: Mensen die hun thermostaat het hele jaar door laag zetten omdat ze anders de energierekening niet kunnen betalen. Door hun lage energierekening komen ze niet in aanmerking voor steun.
- Er is wéér gekozen voor een tijdelijk fonds, betaald uit middelen voor armoedebestrijding. Terwijl het gaat om een structureel probleem waar structurele oplossingen voor nodig zijn.
Ruim een half miljoen huishoudens in Nederland zijn energiearm. Goed dus dat er een noodfonds geopend wordt. Ook is het een verbetering dat wordt afgeweken van de eerdere ‘op = op’-regeling, waardoor vorig jaar honderdduizenden huishoudens die recht hadden op steun alsnog werden uitgesloten.
Maar daarmee zijn de grootste problemen niet opgelost. Het beschikbare budget is veel te beperkt om huishoudens die kampen met energiearmoede echt te helpen. In 2024 berekende TNO dat energiearme huishoudens bij een hoge energieprijs gemiddeld €1100 per jaar tekortkomen.[1] De minister geeft aan dat de gemiddelde tegemoetkoming uit het noodfonds uitkomt op ongeveer €360 per jaar. Voor veel huishoudens blijft er dus een fors gat over.
Ook blijft het een tijdelijke regeling. Huishoudens moeten nog maanden wachten voordat het fonds opengaat en uit de Kamerbrief blijkt dat de ondersteuning maximaal 12 maanden duurt. Maar mensen leven nú al in energiearmoede. En tenzij over 12 maanden alle woningen op magische wijze optimaal verduurzaamd zijn, dreigen huishoudens na afloop van de regeling opnieuw in de problemen te komen. “Dit noodfonds biedt voor veel mensen hooguit een pleister op de wond, terwijl energiearmoede een structureel probleem is dat om een structurele oplossing vraagt,” zegt Henk de Graaf, directeur van het Armoedefonds.
Misschien nog wel het allergrootste gebrek aan deze steunvorm, is dat veel mensen die structureel kampen met energiearmoede buiten de boot vallen. We weten dat rond de 119.000 huishoudens in verborgen energiearmoede leven, de minister geeft dit zelf aan in zijn Kamerbrief.[2] Uit angst voor een hoge energierekening laten zij de hele winter de verwarming uit, met vocht, schimmel en gezondheidsproblemen als gevolg. Doordat ze op deze manier de rekening laaghouden, komen ze niet in aanmerking voor steun uit het noodfonds. Het is teleurstellend dat de minister erkent dat deze groep bestaat, maar tegelijkertijd geen oplossing biedt en zelfs niet onderzoekt hoe deze huishoudens wél bereikt en ondersteund kunnen worden. “Wie alles op alles zet om betalingsproblemen te voorkomen, wordt daarvoor feitelijk gestraft. Dat is de wereld op zijn kop,” aldus Henk de Graaf.
[1] https://energy.nl/publications/de-energiearmoedekloof-in-nederland/
[2] https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/30/energiearmoede-in-2024-gestegen-naar-6-1-procent