Close Menu

Armoede in Nederland

Hoewel Nederland tot de rijkste landen van Europa behoort, is ook hier steeds meer armoede. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)  en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat eenoudergezinnen, bijstandsontvangers en alleenstaanden onder de 65 jaar een grote kans op ernstige armoede hebben. De armoede uit zich onder meer in (zeer) beperkte financiële middelen, sociale uitsluiting, gezondheidsproblematiek en beperkte toegang tot onderwijs.

Er is veel ‘stille’ armoede: het is vaak niet zichtbaar dat mensen hun huur niet meer kunnen betalen of kinderen zonder ontbijt de deur uit moeten.

Van de ruim 7,2 miljoen huishoudens in 2016 moesten 590.000 huishoudens rondkomen van een inkomen, dit blijkt uit onderzoek van het CBS.

Het sociale vangnet in Nederland wordt steeds kleiner. Steeds meer mensen moeten een beroep doen op maatschappelijk werk, ouderenzorg, sociale uitkeringen, jeugdzorg, studiefinanciering, ondersteuning van kerken enz. Door de voortdurende bezuinigingen worden deze voorzieningen steeds minder toegankelijk.

Kinderen in armoede
In totaal leefden in 2016 ruim 292.000 minderjarige kinderen in een huishouden met een laag inkomen, 11.000 minder dan het jaar ervoor. Voor 117.000 van hen was dit het vierde jaar achtereen. In lijn met de ontwikkeling in de totale bevolking is het percentage kinderen met kans op armoede gedaald van 9,2 naar 8,9 procent. Het aandeel kinderen behorende tot de groep met een langdurig laag inkomen bleef met 3,7 procent onveranderd ten opzichte van het voorgaande jaar.

Werk geeft geen garantie.
Een groep die vaak wordt vergeten zijn de mensen die een betaalde baan hebben, maar te weinig verdienen om van rond te komen. Hoe beperkter de werkweek, hoe hoger is de kans op armoede. In 2016 liepen 203.000 werkenden risico op armoede.

Risico op armoede onder 55- tot 65 jarigen toegenomen.
De 'hongerjaren' van de Nederlanders zijn de jaren tussen hun 63ste en 65ste levensjaar. In 2016 had één op de negen een laag inkomen. In geen enkele leeftijdsgroep is het aantal lage inkomens zo groot als onder bijna-pensionado's. Zij hebben de crisis het slechtst verteerd van iedereen, waardoor veel 55-plussers de tijd tot hun pensioen moeten uitzitten met een uitkering.

Zzp'ers zijn het meest kwetsbaar voor armoede.
Het aantal personen in de leeftijd van 15 tot 75 jaar met hoofdzakelijk inkomen uit betaald werk kwam in 2016 uit op krap 7,3 miljoen. Hiervan maakte 2,8 procent (203.000 werkenden) deel uit van een huishouden onder de lage-inkomensgrens, 0,6 procent (42.000 werkenden) behoorde tot de groep met een langdurig laag inkomen. Bij werknemers en zelfstandigen met personeel daalde het armoederisico ten opzichte van 2015 maar bleef het risico op langdurige armoede stabiel. Bij zzp’ers was juist sprake van een stijging van het (langdurig) armoederisico. Veelal werken deze zzp’ers niet voltijds.

Veel langdurige armoede in Groningen.
De stad Groningen is de gemeente met het hoogste percentage huishoudens dat langdurig onder de lage-inkomensgrens zit: 7,4 procent. Daarna volgen Rotterdam en Amsterdam. In de gemeenten Rozendaal (0,7%), Alphen-Chaam (0,7%) en Scherpenzeel (0,8) is het aandeel langdurig armen het laagst.

Gemeenten met hoogste aandeel huishoudens met langdurig (4 jaar of meer) laag inkomen (2016)

  Gemeente %
 1 Groningen 7,4
 2 Rotterdam 7,3
 3 Amsterdam 7,1
 4 Arnhem 6,2
 5 Heerlen 6,1
 6 Den Haag 6,1
 7 Leeuwarden 5,8
 8 Enschede 5,7
 9 Nijmegen 5,6
 10 Vaals 5,4

Het percentage huishoudens dat kort of lang in armoede leeft is het hoogst in Rotterdam: 15,3 procent. Daarna volgen Groningen en Amsterdam. De gemeenten met het laagste percentage armen zijn Rozendaal (2,9%), Zoeterwoude (3,2%) en Montfoort (3,4%).

Gemeenten met hoogste aandeel huishoudens met een laag inkomen (2016)

  Gemeente %
 1 Rotterdam 15,3
 2 Groningen 14,7
 3 Amsterdam 14,6
 4 Den Haag 14,1
 5 Arnhem 13,6
 6 Heerlen 12,7
 7 Leeuwarden 12,6
 8 Enschede 12,5
 9 Nijmegen 12,4
 10 Vaals 11,4

 
Bron:
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Armoede en Sociale Uitsluiting 2018.
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Meer huishoudens langdurig onder lange inkomensgrens in 2015.
Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), Armoedesignalement 2014.
Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), Een lang tekort; langdurige armoede in Nederland.

Korte film:
Regie: Jerom Galema. DOP: Naomi Scheek. Scenario en licht: Daan van Dijk. Geluid: Elske Andeweg. Moeder: Saskia van Gils. Zoon: Milan Collé. Dochter: Evi de Valk. Met dank aan: Helen Dalessi Dutch Filmers Academy.