Na vijf jaar daling, is de armoede in Nederland vorig jaar gestegen. Dat blijkt uit de nieuwe armoedecijfers van het CBS. Inmiddels leven 551.000 mensen onder de armoedegrens en nog eens 1,1 miljoen mensen daar nét boven, met nauwelijks spaargeld. Volgens het Armoedefonds is deze stijging geen verrassing. “Armoede is geen natuurverschijnsel of toeval, maar het gevolg van politieke keuzes die directe gevolgen hebben voor mensen”, aldusHenk de Graaf, directeur van het Armoedefonds.
Het Armoedefonds ziet dagelijks wat deze cijfers in de praktijk betekenen: meer hulpvragen, grotere tekorten en toenemende schulden. “Het wegvallen van de energietoeslag zonder vervanging, en het uitblijven van structurele maatregelen die ervoor zorgen dat mensen ‘gewoon’ kunnen rondkomen, storten mensen in onzekerheid, schulden en stress”, zegt De Graaf. “We moeten hen juist nu warmte geven.”
Hoewel het aandeel kinderen in armoede gelijk is gebleven, waarschuwt het Armoedefonds dat dit geen reden is voor geruststelling. In elke schoolklas zitten gemiddeld 3 kinderen die met armoede of bijna-armoede te maken hebben. De Graaf: “Dat betekent zonder ontbijt naar school gaan, je verjaardag niet kunnen vieren of enkel een zomerjas dragen terwijl het buiten koud is”.
Armoede heeft bovendien verstrekkende gevolgen voor de gezondheid. Vier op de tien mensen die arm of bijna-arm zijn, ervaren hun gezondheid als matig tot slecht. Mensen in armoede leven gemiddeld zeven tot negen jaar korter dan mensen die meer te besteden hebben. Armoede kost daarmee letterlijk levensjaren. “Stress, ziek worden en zelfs een kortere levensverwachting. Dat is de prijs van armoede. En dat mogen we nooit normaal vinden.”
Het Armoedefonds roept op om armoedebestrijding leidend te maken in de formatie. “Armoede wacht niet. We weten al jaren wat werkt.” Het Armoedefonds roept op om armoedebestrijding niet langer te benaderen met tijdelijke lapmiddelen, maar te kiezen voor structurele oplossingen: voorspelbaar inkomen door het verhogen van het sociaal minimum, schuldenaanpak en investeren in preventie. “We mogen nooit accepteren dat honderdduizenden mensen niet rondkomen. Zolang beleid mensen onder de armoedegrens duwt of daar laat zitten, blijft armoede een politieke keuze”, aldus De Graaf. “En die keuze kan en moet anders.”
Tampons of een warme maaltijd? Deze keuze zou niemand moeten maken. In Nederland kunnen 765.000 mensen hun menstruatie niet op een comfortabele en zorgeloze manier beleven. Niet omdat de producten er niet zijn, maar omdat er vaak simpelweg geen geld is voor menstruatieproducten. WOMEN Inc. werkt deze decembermaand samen met het Armoedefonds en Dokters van de Wereld om menstruatiearmoede aan te pakken.
Bij 1 op de 8 meisjes en vrouwen is er thuis helaas geen geld om maandverband of tampons te kopen. Het Armoedefonds zet zich daarom in om gratis menstruatieproducten beschikbaar te stellen via MUP’s (menstruatieproducten uitgiftepunten). Dit zijn laagdrempelige locaties door heel Nederland. Organisaties stellen hierbij hun locatie beschikbaar om gratis menstruatieproducten te bieden aan meisjes en vrouwen die deze hard nodig hebben. Niemand zou school, werk, sport of sociale activiteiten moeten missen omdat ze menstrueren.
Vorig jaar haalde WOMEN Inc. €7.978 op voor het Armoedefonds en Dokters van de Wereld. Maar we zijn helaas nog lang niet. Via de MUP’s helpen we nu zo’n 200.000 meisjes en vrouwen, terwijl er dus nog veel meer vrouwen onze hulp nodig hebben. Daarom is het doel deze decembermaand samen €10.000 op te halen.
Wil jij ook helpen?
Help mee menstruatiearmoede aan te pakken en €10.000 op te halen zodat niemand meer hoeft te kiezen tussen boodschappen en maandverband. Steun de Gewoongesteld-campagne van Women Inc. of steun direct het MUP-project van het Armoedefonds.
Iedereen komt weleens in een ziekenhuis. Voor jong en oud, of je nu patiënt bent of om iemand te bezoeken. Juist daarom is het belangrijk dat er gratis menstruatieproducten beschikbaar zijn. Het Ikazia Ziekenhuis vindt dat ook en opent als eerste ziekenhuis in Rotterdam een MUP. En in heel Nederland zijn ze pas het tweede ziekenhuis dat dit doet. Als het aan hen ligt openen nog meer ziekenhuizen hun locatie om menstruatieproducten voor meer mensen toegankelijk te maken.
Aanmelding MUP
“Het idee voor een MUP ontstond tijdens een vrijdagmiddagborrel met collega’s”, vertelt Mariët Bostelaar-Putters, PA-klinisch verloskunidge in Ikazia. “Tijdens de dienstoverdracht hebben we op vrijdagmiddag een borrel. Het statiegeld van de flessen frisdrank schenken we dan aan een goed doel. We weten allemaal dat er in de omgeving van ons ziekenhuis relatief veel mensen in armoede leven en geen geld hebben voor basisproducten zoals maandverband. Zo ontstond het idee om gratis menstruatieproducten aan te bieden in Ikazia. Op de spoedkliniek op het Moeder en Kind Centrum zien we bijvoorbeeld dat vrouwen geen onderbroeken dragen, onverzorgd zijn of dat persoonlijke hygiëne ontbreekt.”
Sinds kort zijn er dan ook twee menstruatieproducten uitgiftepunten (MUP’s) te vinden in het Moeder Kind Centrum en op de poli gynaecologie. Mariët vertelt enthousiast: “Toen we ons aanmeldde bij Stichting Armoedefonds waren we benieuwd hoe het werkte om MUP te worden en wat erbij komt kijken. Menstruatieproducten zijn prijzig, zeker wanneer je ze elke maand opnieuw moet aanschaffen. Voor mensen met weinig geld is dat extra moeilijk. Daarom zijn we erg blij dat we gratis menstruatieproducten kunnen aanbieden met steun van Stichting Armoedefonds. Ook het promotiemateriaal dat we bij de bestelling ontvingen was waardevol. Doordat de tekst op de poster in meerdere talen erop staat, kunnen zoveel mogelijk bezoekers de boodschap begrijpen. Dat is belangrijk, want in ons ziekenhuis komen mensen van allerlei achtergronden en culturen.”
Motivatie MUP en goede start
Het is daarnaast belangrijk dat de producten voor iedereen toegankelijk zijn en dat de communicatie hierover vanaf het begin goed verloopt, vertelt Mariët. “We maken duidelijk dat iedereen deze producten mag pakken. Niet alleen patiënten en bezoekers maar ook collega’s. We wilden het graag goed aanpakken en hebben collega’s in het ziekenhuis daarom op de hoogte gebracht via Intranet. Ook hebben we via social media en in ons magazine er aandacht aan besteed. Omdat herhaling krachtig is, willen we ook meerdere keren per jaar aandacht geven aan onze MUP’s.”
Bij het Ikazia wordt er positief op de MUP’s gereageerd. Mariët: “We ontvangen veel positieve reacties van bezoekers en collega’s. We konden een tijdje vooruit met de voorraad die we hebben ontvangen van Stichting Armoedefonds. De voorraad is inmiddels al bijna op. De uitgifte verloopt rustig en goed. We merken dat bezoekers er gebruik van maken.”
Gezamenlijke missie
De wens is om op meerdere plekken in het ziekenhuis een MUP aan te bieden, zodat ze in het Rotterdamse ziekenhuis een bredere doelgroep kunnen bereiken. Binnen het Ikazia wordt daarnaast gekeken hoe de bevoorrading van de MUP op een gestructureerde manier kan verlopen. “Het zou mooi zijn als het schoonmaakpersoneel straks ook de voorraad aanvult, zodat het MUP-project in het ziekenhuis echt een gezamenlijk project wordt. De technische dienst was ook meteen enthousiast toen ze het kastje in het toilet ophingen en hoorden over het initiatief. Zo dragen we samen bij aan een mooi doel.”
Het zou fantastisch zijn als het een standaard wordt dat een ziekenhuis menstruatieproducten aanbiedt. Het zijn namelijk basisproducten. Mariët: “Volgens mij zijn ziekenhuizen heel erg geschikt voor MUP’s helemaal hier in Rotterdam waar veel mensen geldproblemen hebben. Ik ben er trots op dat wij dit als eerste Rotterdamse ziekenhuis aanbieden en ik hoop dat er veel mensen mee geholpen zijn.”
Luka dook tijdens haar masterscriptie, voor de opleiding Gender & Sexuality aan de UvA, in het onderwerp menstruatiearmoede. Lastig onderwerp, want hoe onderzoek je iets waar niet over wordt gesproken? Om meer inzicht te krijgen nam ze contact op met Stichting Armoedefonds. Wat begon als een onderwerp voor haar onderzoek leidde tot een inzamelingsactie waarbij ze €400aanmenstruatieproducten ophaalde.Met behulp van donaties en geldbedragen van vrienden, familie en onbekenden wist ze een grote doos te vullen van bijna 13 kilo.
Taboe en schaamte
Menstruatie en armoede. Twee onderwerpen waar helaas nog te weinig over gepraat wordt, zegt Luka: “Menstrueren blijkt een lastig onderwerp om het over te hebben. Ook informatie en hulp hierover krijgen is niet gemakkelijk. En dat is gek want voor de helft van de bevolking is menstrueren de normaalste zaak van de wereld. Helaas wordt ongesteld zijn vaak nog gezien als iets vies en iets wat je voor jezelf houdt. Ook gaan meisjes en vrouwen stiekem naar het toilet om hun producten te verwisselen. Het is schandalig dat we op deze manier naar menstruatie kijken.”
Luka vervolgt: “Ook is er een gebrek aan kennis om over menstruatie en armoede te praten. Door hierover te zwijgen blijft het onderwerp onzichtbaar. Het zou normaal moeten zijn om te bespreken.”
Politiek onzichtbaar
Het niet bespreekbaar maken van dit onderwerp is helaas ook terug te zien in het beleid van de overheid en in de politiek. Tijdens haar onderzoek verdiepte Luka zich namelijk in de manier waarop Nederlandse politiek met het onderwerp omgaat. Helaas viel op dat menstruatiearmoede niet vaak werd genoemd in moties, verkiezingen of partijprogramma’s. Daarnaast waren er verschillen in standpunten van linkse, midden- en rechtse partijen en in de mate waarin zij actief aandacht aan het onderwerp besteden.
Voor Luka is het duidelijk. Menstruatiearmoede is een politiek probleem. “Als land hebben we de verantwoordelijkheid om mensen die menstrueren te ondersteunen, zodat zij gebruik kunnen maken van comfortabele en hygiënische producten. Dat geldt zeker voor mensen die het financieel moeilijker hebben. Menstruatieproducten zijn immers basisproducten, net als bijvoorbeeld wc-papier.”
In actie
Ze zouden dan ook voor iedereen beschikbaar moeten zijn. Luka: “Erg goed dat er menstruatieproducten uitgiftepunten (MUP’s) van Stichting Armoedefonds zijn. Nadat ik voor mijn scriptie in contact gekomen was met Stichting Armoedefonds wilde ik graag wat doen. Ik vond een grote doos en besloot deze te vullen met menstruatieproducten. Via social media heb ik mensen geënthousiasmeerd om menstruatieproducten te doneren. Daarnaast maakte ik het onderwerp bespreekbaar binnen mijn vrienden- en kennissenkring, wat eveneens tot donaties leidde en leverde GoFundMe extra geld op.” Luka is blij dat ze iets heeft kunnen doen en is trots op het resultaat: “Het was een leuke uitdaging, maar ik heb de doos helemaal weten te vullen.”
Luka vult aan: “Het liefst zou je willen dat MUP’s overbodig zijn. Ik hoop dat meer politieke partijen erkennen dat menstruatiearmoede een vaste plek moet krijgen in het beleid, en ze er ook daadwerkelijk iets aan gaan doen.”
Wil jij ook in actie komen of helpen door te doneren? Neem een kijkje op armoedefonds.nl/kom-in-actie of doneer nu!
“Ik hoop dat meer politieke partijen erkennen dat menstruatiearmoede een vaste plek moet krijgen in het beleid, en ze er ook daadwerkelijk iets aan gaan doen.”
Eigenaresse Ateke Willemse mag minibieb Spekkie met trots ‘beste minibieb van Nijmegen 2025’ noemen. Geschilderd in de spekjeskleuren geel en roze is het een echte blikvanger. De jury is enthousiast over het diverse boekenaanbod én de extra steun die Spekkie biedt met menstruatieproducten. Het kastje speelt hierdoor een verbindende en sociale rol in de buurt.
Menstruatiearmoede
Ateke werkt als docente Engels op een middelbare school, waar het idee ontstond om een MUP (menstruatieproducten uitgiftepunt) te starten. “Menstruatiearmoede is een onderwerp dat me bezighoudt, vooral omdat ik werk met jongeren van 13 tot 18 jaar. Als je naar de cijfers kijkt, kun je er niet omheen dat er nog altijd veel mensen zijn die geen geld hebben voor maandverband, tampons of andere menstruatieproducten. Dat is de realiteit. Als de overheid die basis niet biedt, moeten we op andere manieren zorgen dat vrouwen en meisjes krijgen wat ze nodig hebben.”
Aanvraag MUP worden
Een MUP op school realiseren bleek lastiger dan gedacht, dus besloot Ateke zelf menstruatieproducten in haar minibieb te leggen. Toen ze merkte dat er behoefte was, nam ze contact op met Stichting Armoedefonds om te vragen of Spekkie een MUP kon worden en in aanmerking kon komen voor gratis menstruatieproducten. De rest is geschiedenis. Sindsdien vult ze Spekkie regelmatig bij met menstruatieproducten. “Ik bestel regelmatig in de MUP webshop, maar haal zelden het einde van maand met de voorraad die ik krijg. Ik leg nooit te veel neer en wil dat mensen laagdrempelig iets kunnen pakken. De struik voor het raam zorgt voor privacy voor de mensen die iets uit de minibieb komen pakken of achterlaten. Daarnaast zorg ik met sociale media ervoor dat Spekkie onder de aandacht blijft.”
Steentje bijdragen
Ateke is blij dat ze haar steentje kan bijdragen. “Ik vind het ontzettend mooi dat Stichting Armoedefonds zich hiervoor inzet. Het is een stille vorm van armoede, vaak met veel schaamte. Maar door simpelweg pakjes maandverband of tampons neer te leggen kunnen mensen het pakken zonder te vragen. Hiermee maak je iemands dag of leven een stukje lichter.”
Sinds kort zijn er dan ook twee menstruatieproducten uitgiftepunten (MUP’s) te vinden in het Moeder Kind Centrum en op de poli gynaecologie. Mariët vertelt enthousiast: “Toen we ons aanmeldde bij Stichting Armoedefonds waren we benieuwd hoe het werkte om MUP te worden en wat erbij komt kijken. Menstruatieproducten zijn prijzig, zeker wanneer je ze elke maand opnieuw moet aanschaffen. Voor mensen met weinig geld is dat extra moeilijk. Daarom zijn we erg blij dat we gratis menstruatieproducten kunnen aanbieden met steun van Stichting Armoedefonds. Ook het promotiemateriaal dat we bij de bestelling ontvingen was waardevol. Doordat de tekst op de poster in meerdere talen erop staat, kunnen zoveel mogelijk bezoekers de boodschap begrijpen. Dat is belangrijk, want in ons ziekenhuis komen mensen van allerlei achtergronden en culturen.”
Gezamenlijke missie
