Verreweg de meeste impact van alle benoembare effecten van armoede was voor mij het gebrek aan maandverband en tampons. Terwijl de andere meisjes grappen maakten over vleugeltjes, hoopte ik dat het ontoereikende hoopje wc-papier in mijn onderbroek geen doorlekdrama zou worden. Natuurlijk was het ondenkbaar om daarover te praten, om te vragen of ik een maandverbandje mocht hebben, zo een met grappige vleugeltjes ja- want menstruatie is een zeer gevoelig onderwerp.
Menstruatiearmoede – geen geld hebben voor maandverband of tampons – gaat niet alleen over schaamte – een van de impactvolle effecten van armoede. Menstruatiearmoede gaat over de basis van ons bestaan. Ons menselijke recht op veiligheid en gezondheid.
Iedere maand ruimt een vrouwenlijf oud bloed op als onderdeel van de belangrijkste lichaamscyclus die er is, namelijk: de cyclus van leven doorgeven. De cyclus die een vrouw nodig heeft om te blijven leven. Want menstruatie ruimt op, van binnen. Het is een kwetsbare periode vol emotie en grote behoefte aan hygiëne. Ik heb handen te kort om de keren te tellen, waarin ik blaas- en andere ontstekingen had. Menstruatie verlaagt de PH-waarde van de vagina. Waardoor bacteriën makkelijk kunnen binnendringen. Naast schaamte en het gevoel vies te zijn, levert een gebrek aan hygiënische menstruatieproducten ernstige gezondheidsrisico’s op.
Menstruatiearmoede is trouwens nog iets belangrijks: een krachtig signaal dat we met elkaar moeten praten. Over het ontstaan van armoede en wat dit doet met ons. Eén op de acht jonge meisjes en vrouwen in Nederland kan geen maandverband en tampons aanschaffen… Een zichtbare uiting van onzichtbaar leed. Dagelijkse stress en overleven. De duidelijke scheiding in de samenleving waarin een groeiende groep mensen niet meer meedoet.
Het onderwerp menstruatiearmoede raakt de kern van medemenselijkheid. Inmiddels heeft het Armoedefonds een toenemend aantal menstruatieproducten uitgiftepunten. Laten we deze groei zien als een positief teken. Een teken van ‘op de goede weg zijn’. Dat we samen het onrecht van armoede in haar meest pijnlijke verschijningsvormen willen oplossen.
Een maand of twee geleden vertelde Lotte van het Armoedefonds mij dat zij natuurlijk heel blij is dat de MUP’s een succes zijn. Er was echter ook een ‘ Maar’ aan haar blijheid. “Want eigenlijk hopen wij dat het Armoedefonds ooit niet meer nodig zal zijn. Dat we als samenleving armoede hebben opgelost. “
Ik denk dat ons dat gaat lukken. Zolang we de gesprekken over waarde en beleving met elkaar voeren. Over menselijkheid en bloedserieuze schaamte.
Xaviere is ervaringswerker bij Sterk uit Armoede en auteur van Waar de lucht breekt.
Wat als je niet naar school kunt, omdat je geen menstruatieproducten hebt? Te veel meisjes hebben hier last van, dus zette het Da Vinci College in Dordrecht met het Armoedefonds een menstruatieproducten uitgiftepunt (MUP) op. Kristel Janse ziet dagelijks hoe hard die hulp nodig is. Op Wereld Menstruatiedag vragen we aandacht voor dit onderwerp. Samen met de gemeente Dordrecht, een van de vele gemeenten waarmee het Armoedefonds samenwerkt.
De Sociale Drogist: eerst voor jonge moeders, nu voor iedereen Twee jaar geleden begon een collega van Kristel met het aanvragen van menstruatieproducten via het Armoedefonds. “Hier op school hebben we de ‘Sociale Drogist,’ waar studenten terecht kunnen voor onder meer doucheproducten, luiers, tandenborstels en babyvoeding. “We merkten dat daar veel gebruik van werd gemaakt, maar kregen ook steeds vaker vragen naar menstruatieproducten,” vertelt Kristel.
De Sociale Drogist is een onderdeel van het programma ‘Succesvol studeren voor jonge moeders’ waar Kristel begeleider bij is. “We zagen dat studenten jong moeder worden. Met het programma krijgen ook jonge moeders de kans om hun opleiding af te ronden en met een diploma op zak de toekomst tegemoet te gaan.”
Het is bijzonder om te zien hoe het initiatief zich heeft ontwikkeld. “Het is mooi dat de Sociale Drogist, ondanks de focus op jonge moeders, in urgente nood ook ondersteuning kan bieden aan andere studenten. De MUP is daar een mooi voorbeeld van.” Op deze manier worden alle doelgroepen betrokken en dragen we bij aan gelijke kansen voor iedere leerling.
Armoede in de praktijk Ook in haar rol als financieel begeleider is Kristel nauw betrokken bij het welzijn van leerlingen. De hulpvragen lopen sterk uiteen. “Ik krijg vragen over studiefinanciering, schuldenproblematiek of praktische zaken, bijvoorbeeld wanneer iemand geen geld heeft voor een verhuizing. Ook is er niet altijd geld voor een fiets. Dat komt veel vaker in de praktijk voor dan je denkt. Zeker onder studenten.
Armoede raakt leerlingen harder dan veel mensen denken. Sommige studenten blijven thuis van school, omdat ze geen geld hebben voor maandverband of tampons. Kristel vindt dat zorgelijk. “Dat zou eigenlijk niet mogen voorkomen, zeker niet in Nederland.”
Het Da Vinci College werkt daarom samen met verschillende organisaties, waaronder het Armoedefonds. “Wij zijn ontzettend dankbaar voor de menstruatieproducten die we ontvangen. Ze maken echt een verschil voor onze leerlingen en bieden voor velen een belangrijke uitkomst.”
Maak hulp zo laagdrempelig mogelijk Sommige meiden vragen zelfs of ze een kleine voorraad mee naar huis mogen nemen. Dat kan gewoon: ze mogen de producten zelf pakken. Er is ook een speciaal mailadres waar leerlingen naartoe kunnen mailen, zodat ze de producten discreet kunnen ophalen.
Daarom zijn er bewust zo min mogelijk drempels. “De MUP-kast staat op een centrale plek vlak bij de receptie. Binnen de school is het personeel erg betrokken en op de hoogte van ondersteuningsmogelijkheden binnen de school. De drempel is ook laag, omdat we hier iedere schooldag aanwezig zijn. Hulp vragen voelt daarom minder eng.”
Dat de hulp van grote waarde is, blijkt uit de verhalen. Zo vertelt Kristel over een meisje dat alleen met haar vader woont. Haar moeder is niet in beeld. “Ze vond het moeilijk om aan haar vader te vragen of ze menstruatieproducten mocht kopen van het weekgeld. Ze hadden het financieel al niet breed. Toen ze hier terechtkon voor hulp, was ze daar echt ontzettend blij mee.”
Zulke momenten laten zien hoe belangrijk het is dat leerlingen ergens terechtkunnen. “Juist dat ze het hier durft te vragen, betekent al heel veel.”
Samenwerking met de gemeente Dordrecht De gemeente Dordrecht erkent hoe groot het probleem van menstruatiearmoede is en hoeveel vrouwen ermee te maken hebben. Dankzij steun van de gemeente zijn er op verschillende plekken in Dordrecht al meer dan 30 MUP’s gerealiseerd.
Leonie Dekkers (programmamanager armoede en schulden bij de gemeente Dordrecht): “Als gemeente vinden we het vooral belangrijk dat iedereen gelijke kansen heeft. Een gebrek aan eerste levensbehoefte, zoals menstruatieartikelen, mag er nooit toe leiden dat vrouwen en meisjes niet mee kunnen doen. Dat is de reden voor ons om de samenwerking met het Armoedefonds te zoeken.” De gemeente is daarom ook ontzettend blij dat er zoveel maatschappelijke organisaties in Dordrecht zijn die belangeloos meewerken aan het uitdelen van de gratis menstruatieartikelen. Zonder hun medewerking zou het nooit lukken.
Help mee als gemeente!
In Nederland leeft 1 op de 8 vrouwen in menstruatiearmoede. Samen met gemeenten wil het Armoedefonds zoveel mogelijk mensen bereiken, zodat niemand zonder menstruatieproducten hoeft te zitten. Als gemeente maak je echt een verschil.
Sinds 2023 staan er maar liefst 11 gevulde buurtkasten in Nunspeet, mogelijk gemaakt door Stichting Verborgen Armoede Nunspeet. Of je nu zonder tandpasta zit, maandverband nodig hebt of gewoon even je hart wil luchten, het kan allemaal. Mede dankzij de steun van het Armoedefonds ontvangt de stichting producten voor deze kasten. Wij spraken initiatiefnemers Nathalie, Chantal en Yolande.
Van initiatief tot stichting
In 2014 hielp een betrokken bewoner een arm gezin door een volle zak kleding te brengen. Daarbij zag hij met eigen ogen hoe ernstig de situatie was. Dat moment vormde het begin van een burgerinitiatief dat later uitgroeide tot iets veel groters. Na elf jaar werken er inmiddels veel vrijwilligers die zich elke dag hard inzetten tegen armoede in Nunspeet. In totaal helpt Stichting Verborgen Armoede Nunspeet ruim 150 huishoudens.
Nathalie, mede initiatiefneemster van onder andere de buurtkasten, ontving ooit zelf een kerstpakket van de stichting. Ze werd destijds door een vriendin aangemeld bij de organisatie. “Destijds was ik een alleenstaande moeder met een klein kind. Ik leefde in die tijd van een bijstandsuitkering en was net gescheiden, dan blijft er geen dubbeltje meer over.’ De hulp die ik kreeg, was erg fijn.’
De volgende dag pakte ze dan ook de telefoon om te vragen of ze ook kon meehelpen bij dit initiatief.
Buurtkasten
De stichting beheert in totaal elf buurtkasten, verspreid over verschillende wijken en kernen in Nunspeet. Zo zorgen ze voor een goede spreiding en zijn de kasten voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk. Achter elke buurtkast staat een betrokken vrijwilliger die het beheer op zich neemt. In totaal zetten elf vrijwilligers zich hiervoor in, waaronder Nathalie en Yolande. In deze buurtkasten kunnen bewoners en mensen in armoede producten pakken die ze nodig hebben. Daarnaast kunnen bewoners ook spullen doneren door iets in de kasten te leggen.
Het idee voor de buurtkasten ontstond toen Nathalie en Chantal in de Randstad zagen dat iemand een kastje in zijn voortuin had staan. “Wij dachten: dit kunnen we grootser aanpakken.’’ Hierna zijn ze in gesprek gegaan met een maatschappelijk betrokken timmerman. Hij heeft ze geholpen met het ontwerpen en het in elkaar timmeren van de buurtkasten, samen met jongeren die een afstand hebben op de arbeidsmarkt. Een mooi gezamenlijk project dus.
Buurtverbindend
In het begin dachten ze dat mensen alleen zouden komen als het buiten donker was, maar niets is minder waar. “Het duurde slechts een paar weken voor ze het wisten te vinden. De hele dag door is het bij mij en andere kasten een komen en gaan van mensen die spullen brengen of juist komen halen.’’ De buurtkasten zien er daarnaast allemaal hetzelfde uit en daardoor goed herkenbaar.
De buurtkasten werken ook verbindend “De buurtkasten zijn echt van en voor de buurt. Een mooi voorbeeld is dat ook cliënten zich soms inzetten als vrijwilliger bij een buurtkast. Door deze rol krijgen zij niet alleen meer verantwoordelijkheid, maar ook veel meer sociaal contact met mensen in de wijk”, laat Yolande weten.
Nathalie voegt toe: “Er is ook een mevrouw die hier altijd de krant komt halen. Want dat heb ik ook in mijn kast liggen. Ook zijn er mensen die graag een praatje maken als ik de kast vul. Het werkt echt buurtverbindend.”
Naast de buurtkasten proberen ze mensen in armoede ook tijdens de feestdagen lichtpuntjes te geven. Zo staan ze aan de deur met chocoladeletters, kerstpakketjes of organiseren ze zomeruitjes. Op deze manier laten ze zien dat ook mensen in armoede niet worden vergeten.
Help je ook mee?
Met jouw steun kunnen we nog meer organisaties zoals Verborgen Armoede Nunspeet helpen, zodat we samen nog meer mensen in armoede kunnen ondersteunen. Help je ook mee in de strijd tegen armoede? Samen kunnen we een verschil maken!
Sinds oktober 2022 staat er een grote kast vol producten in de voortuin van Wendy en Otto Boudewijns. Als echtpaar hebben zij het initiatief genomen om met hun deelkast iets te betekenen voor buurtbewoners die in armoede leven. Het begon met slechts drie producten en is inmiddels na 3 jaar uitgegroeid tot een volwaardige kast vol voedingsproducten, verzorgingsproducten en menstruatieproducten. De laatste twee categorieën worden mede mogelijk gemaakt door het Armoedefonds.
Het ontstaan
Doordat Wendy met haar fysieke klachten in de wao zat, wilde ze graag iets betekenen voor andere mensen “Het heeft altijd in mijn bloed gezeten om anderen te helpen”, vertelt Wendy ons. Na het zien van een Facebook-bericht van iemand die een deelkastje had, was dat voor haar een grote motivatie om dit ook te doen. ‘’Ik stuurde toen gelijk een oproepje op Facebook met de vraag of iemand in de buurt een kastje had”, vertelt Wendy ons. Toevallig had haar buurman een kastje beschikbaar. Ze heeft toen samen met haar man Otto de kast in de voortuin gemonteerd. Het kastje begon met 3 producten en is uitgegroeid naar een volwaardige kast met producten zoals voedsel, verzorgingsproducten, waaronder ook menstruatieproducten, en voor de kinderen een kist vol knuffels.
Teamwork vol passie en liefde
Naast alle mooie producten die ze beschikbaar stellen voor mensen in armoede. Is hun deelkast extra bijzonder doordat ze als echtpaar dit deelkastje goed onderhouden. Zo vult Wendy de deelkast aan en onderhoudt ze hun Facebook-kanaal waar ze dagelijks updates geeft over de deelkast. Otto doet de fondsenwerving en legt contact met o.a. supermarkten, winkeliers en leveranciers om aan extra producten voor hun deelkast te komen. Het is echt teamwork dat ze vol passie en liefde doen om hun deelkast beschikbaar te stellen voor mensen in armoede.
Mooie verhalen
In het begin van het deelkastje zag Wendy dat er veel schaamte heerste. “Ik zag mensen vluchtig voorbijlopen of snel iets pakken. Nu zwaaien ze bij mij naar binnen,” vertelt Wendy ons. Daarnaast hoort Wendy ook mooie verhalen en reacties, wat voor haar echt waardevol is. Zo krijgt ze reacties zoals: “Je helpt ons er zo mee” en “goed dat dit er is.” Ook maakt ze bijzondere gebaren mee. Zo vertelt Wendy ons: “Het meest wat mij bijgebleven is, is dat een moeder met haar dochtertje aan de deur kwam om mij een tekening te geven. ‘Ik ben zo blij dat je mama hiermee helpt,’ zei ze.”
Vooroordelen
Ondanks de positieve reacties hoort Wendy helaas ook veel vooroordelen rondom armoede. Zo vertelt ze ons. “Mensen moeten niet oordelen als ze het verhaal niet kennen. Bijvoorbeeld om hoe iemand eruitziet. Als iemand bijvoorbeeld veel make-up draagt, wordt vaak gezegd dat ze er iets anders van hadden kunnen betalen in plaats van het uitgeven aan make-up. Maar misschien geeft dat iemand juist weer een gevoel van eigenwaarde.” Wendy heeft zelf ook te maken gehad met vooroordelen. Door haar fysieke klachten is ze soms aangewezen op een scootmobiel, terwijl mensen haar ook wel eens zien lopen. Daardoor weet ze uit eigen ervaring wat vooroordelen met iemand kunnen doen en dat deze niet altijd kloppen. “Ook in onze buurt is er armoede, ook al staat deze niet bekend als arm. Armoede is niet altijd zichtbaar.”
Samen verschil maken
Met jouw steun kunnen wij nog veel meer hulporganisaties steunen. Help mee, samen kunnen we een verschil maken!
Het rapport ‘Opgroeien in onzekerheid’ van de Kinderombudsvrouw laat zien dat armoede grote invloed heeft op álle leefgebieden van een kind. Na tien jaar onderzoek is de conclusie hard: kinderen die opgroeien in armoede worden flink geraakt. Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer pleit voor een omslag.
In Nederland leeft één op de 28 kinderen in armoede. Dat betekent dat in elke schoolklas gemiddeld één kind zit dat thuis te maken heeft met armoede. Wat die cijfers niet direct laten zien, is de psychische en sociale druk die daarachter schuilgaat. De resultaten zijn namelijk confronterend, blijkt uit een recent rapport van de Kinderombudsvrouw. Meisjes waar thuis sprake is van armoede geven hun leven gemiddeld een 6,8. Meisjes die opgroeien in een stabiele financiële situatie geven hun leven gemiddeld een 7,7. Jongens geven hun leven gemiddeld een 6,9 als ze opgroeien in armoede, maar een 8,2 als de thuissituatie stabiel is.
De Kinderombudsvrouw doet sinds 2016 elke twee jaar onderzoek naar de kwaliteit van leven en ontwikkeling van kinderen in Nederland. Sinds 2016 hebben 9.809 kinderen tussen de 8 en 18 jaar meegedaan met het onderzoek. Voor het rapport ‘Opgroeien in onzekerheid’ heeft ze al deze data geanalyseerd.
De voorwaarden voor een goed leven
Om te begrijpen war armoede met een kind doet, kijkt de Kinderombudsvrouw naar veertien ‘omgevingsvoorwaarden’. Deze voorwaarden bepalen of een kind zich gezond en veilig kan ontwikkelen. Ze zijn verdeeld over het leven thuis (zoals affectie, structuur en verzorging) en het leven daarbuiten (zoals school, vrienden en een veilige buurt).
Uit het recent gepubliceerde rapport blijkt dat kinderen met voldoende geld thuis op gemiddeld 12,2 van de 14 voorwaarden een voldoende scoren. Voor kinderen in armoede ligt dit gemiddelde op 7,7. Daarbij hebben kinderen in armoede heel vaak te maken met multiproblematiek; er kunnen meerdere situaties zijn die hen kwetsbaar maken. Bij iets meer dan de helft van de kinderen in armoede spelen er meerdere vervelende situaties tegelijkertijd.
Voor Kalverboer was dit het belangrijkste resultaat uit het rapport: “Kinderen in armoede hebben het eigenlijk op meerdere gebieden slechter. Niet alleen thuis, maar ook bijvoorbeeld in hun omgeving en bij het leren op school.”
Waarom een laptop niet genoeg is.
Sommige hulporganisaties richten zich op het verstrekken van spullen of geld. Denk bijvoorbeeld aan een fiets voor de middelbare school, een laptop of een sportfonds. Deze initiatieven zijn super waardevol en helpen mensen elke dag. Maar om de kern van het probleem op te lossen, is een structureel plan nodig. “Uit cijfers blijkt dat we ieder jaar maar 4% van de kinderen uit de armoede halen”, vertelt Kalverboer.
Het belang van hulporganisaties
Hulporganisaties helpen vaak niet alleen met spullen, maar begeleiden mensen ook. Naar andere instanties of ze helpen met het aanvragen van toeslagen en andere financiële zaken. “Zo lang we geen beleid met structurele hulp hebben, zijn deze initiatieven echt hartstikke nodig”, zegt Kalverboer. Het kan namelijk behoorlijk wat stress verminderen, als een ouder weet dat ze voor het kind geen laptop meer hoeven te kopen.
17 april 2026 | Stichting Armoedefonds In het teken van de Dag van de Kinderarmoede bezocht Sarath Hamstra, kamerlid van het CDA, Vincentius Nijmegen. Een hulporganisatie die zich inzet voor gezinnen die moeite hebben om rond te komen. Vrijwilliger Linda zette Sarath al snel aan het werk. Van het bij elkaar zoeken van sportkleding en het opbergen van bevroren producten, tot het opzetten van de ‘weggeefmiddag’. Zo kreeg Sarath van dichtbij een beeld van het waardevolle werk dat de vrijwilligers leveren.
Weggeefmiddag
Tijdens de weggeefmiddag stonden zo’n 140 mensen in de rij om producten op te halen die op picknicktafels waren uitgestald. Bezoekers konden er terecht voor eten, verzorgingsproducten, speelgoed en kleding. Waar Sarath onder de indruk was van alle spullen, wist Linda dat het niet genoeg was. Die rij van 140 mensen kan soms namelijk wel vier keer zo groot worden.
Gezinnen vragen om hulp
Tijdens de weggeefmiddag kwamen er veel verhalen van gezinnen naar voren. Zo vertelde Linda over een moeder die haar huilend opbelde: ‘dat ze er maar beter een einde aan kon maken, want dan konden haar kinderen tenminste naar pleegzorg.’ Zodat haar kinderen tenminste nog genoeg eten zouden krijgen. Ook blijkt uit de verhalen dat er nog niet altijd begrip is voor kinderen in armoede. ‘Er was een gymdocente die te midden van een hele klas aan een leerling had gevraagd of ze niet een keer ondergoed zonder gaten aan kon doen’, vertelde Linda. De ouders van dit kind hadden niet genoeg geld om nieuw ondergoed te kopen. Doordat de ouders naar Linda toe zijn gestapt, heeft de hulporganisatie het gezin kunnen helpen aan nieuw ondergoed.
Boodschap aan Sarath
Sarath gaf aan dat de persoonlijke verhalen hem raakten. Daarom gaf het Armoedefonds hem mee: blijf luisteren naar deze verhalen uit de praktijk. Want het is tijd voor echte actie.
