Het kabinet heeft een openstaande rekening: 510.000 huishoudens hebben moeite met het betalen van hun energierekening. Dat betekent dat 6,1% van de Nederlanders in energiearmoede leeft. In de winter blijft de verwarming noodgedwongen uit, in de zomer wordt er zo min mogelijk stroom gebruikt en iedere nacht wordt er slecht door geslapen. Alsnog vallen er brieven op de mat die ongeopend blijven. Uit onmacht, omdat de rekeningen in die envelop tóch niet te betalen zijn. Maar een envelop niet openen, is nog geen oplossing.
Daarom geeft het Armoedefonds op 26 maart, tijdens het commissiedebat armoede en schulden, de Tweede Kamer een ongeopende brief. Tijdens dit debat wordt onder meer de aanpak van energiearmoede met een Noodfonds Energie besproken. Dit noodfonds moet mensen in energiearmoede ondersteunen om de energierekeningen te kunnen betalen. Het kabinet wil dit fonds in de winter van 2026-2027 openen. Maar dat is véél te laat. Mensen in energiearmoede hebben nú steun nodig.
Het Armoedefonds roept op:
Verhoog het budget: Momenteel worden onvoldoende mensen geholpen én worden mensen onvoldoende geholpen.
Vervroeg het Noodfonds Energie: Hulp in de winter betekent oplopende schulden, stress en gezondheidsrisico’s.
Zorg voor structurele ondersteuning: Energiearmoede is niet tijdelijk, maak de steun structureel.
Maak het aanvraagproces voor iedereen toegankelijk: Sommige huishoudens die recht hebben op steun, kunnen digitaal hun weg niet vinden. Geef naast digitaal ook de optie om een aanvraag op papier te doen.
Breng iedereen in kaart: Veel huishoudens verminderen hun energieverbruik drastisch. Hierdoor lijkt het alsof deze huishoudens geen hoge energiekosten hebben en komen zij niet in aanmerking voor steun. Dat moet anders.
Het Armoedefonds roept op: zorg snel voor voldoende steun, zodat mensen in energiearmoede geholpen zijn.
Geldfit is een startpunt voor vragen en zorgen over geld. Op www.geldfit.nl kunnen mensen informatie vinden over allerlei geldzaken én direct hulp krijgen bij vragen of geldproblemen.
Mensen met geldzorgen weten vaak niet waar ze precies aan kunnen kloppen voor hulp. Ook lopen ze regelmatig geld uit potjes mis, waarvan ze niet wisten dat deze bestonden. Hierdoor kunnen problemen onnodig blijven opstapelen. Om mensen te helpen om de juiste hulp te vinden en de drempel hiervoor te verlagen, is Geldfit opgericht. Een initiatief van de onafhankelijke stichting Nederlandse Schuldhulproute (NSR).
“Ons doel is om mensen met geldzorgen eerder te bereiken en hen zo snel mogelijk naar de juiste hulp te leiden”, legt NSR-directeur Martin Suithoff uit. Deze hulp en informatie is op de website van Geldfit op een overzichtelijke manier te vinden. Er zijn pagina’s over allerlei thema’s, zoals sparen, geldzorgen en vaste kosten. Daarnaast kunnen bezoekers van de website verschillende checks doen, bijvoorbeeld om erachter te komen of ze regelingen of toeslagen kunnen aanvragen. Daarbij is er de mogelijkheid om anoniem te bellen naar een gratis nummer. Je wordt dan aan de telefoon persoonlijk verder geholpen.
Geldfit heeft een groot netwerk aan hulporganisaties en andere partijen die bij hen zijn aangesloten. Denk aan banken, Voedselbanken of zorgverzekeraars, die in hun communicatie naar klanten benoemen dat Geldfit mensen met geldzorgen kan helpen.
Martin Suithoff legt uit: “We willen dat netwerk nog verder uitbreiden, zodat we iedereen naar de juiste informatie en hulp kunnen verwijzen. Je ziet vaak dat mensen pas na ongeveer zes jaar financiële problemen bij de formele schuldhulpverlening terechtkomen. Na zo’n tijd is het probleem inmiddels al flink gegroeid. Om te voorkomen dat dit gebeurt, is het belangrijk dat mensen op een laagdrempelige manier hulp kunnen zoeken en de juiste informatie kunnen vinden.”
Bij Kleding- en Speelgoedbank Den Bosch draait alles op vrijwilligers. Maar hoe trek je nieuwe of jonge mensen aan en hoe zorg je dat ze ook betrokken blijven? Vrijwilliger-bestuurder Merit Fokker deelt haar ervaringen.
De Kleding- en Speelgoedbank biedt ondersteuning aan mensen die moeilijk rondkomen. Zij kunnen er terecht voor gratis kleding, speelgoed en andere essentiële benodigdheden. Merit benadrukt dat het initiatief vooral verlichting biedt in het dagelijks leven. “We lossen armoede er niet mee op, maar we kunnen het wel een stuk verlichten voor iemand.”
Vrijwilligers
De organisatie draait op vrijwilligers. Er is een vast team van ongeveer dertig betrokken mensen, dat wanneer nodig wordt aangevuld met flexibele krachten. Merit is in haar rol verantwoordelijk voor de werving en het behoud van vrijwilligers. Dit gaat verder dan alleen het aannemen van vrijwilligers en het maken van planningen. “Ik ben iedere week op de werkvloer aanwezig. Ik praat met mensen, luister naar hoe het met hen gaat en kijk of ze op de juiste plek zitten. Dat persoonlijke contact is voor mij heel belangrijk, omdat je zo echt kunt aansluiten bij de behoeften en kwaliteiten van de vrijwilligers.”
Meer dan alleen hulp bieden
Vrijwilligerswerk zoals bij de Kleding- en Speelgoedbank speelt een belangrijke rol in het sociale vangnet. Organisaties als deze zorgen er niet alleen voor dat mensen met een krappe beurs praktische hulp krijgen, maar versterken ook het gemeenschapsgevoel. Mensen van alle leeftijden ontwikkelen vaak vaardigheden die in bredere zin van pas komen. Van samenwerken en plannen, tot omgaan met uiteenlopende doelgroepen.
Wil jij je ook inzetten als vrijwilliger of als hulporganisatie vrijwilligers aantrekken? Kijk op www.hulpbijarmoede.nl!
Hoe is het om te leven in energiearmoede? Je kan het zelf ervaren in De Koude Week (23 t/m 27 maart). Hierin daagt WISE Nederland iedereen uit om één week lang de verwarming lager te zetten of uit te laten. Voor mensen in armoede is dit echter geen keuze, maar de harde realiteit. Daarom roept WISE ook op om de petitie ‘Stop energiearmoede’ van het Armoedefonds te ondertekenen. Wij spraken directeur Lisanne Boersma, over het belang van deze week en waarom energiearmoede prioriteit verdient.
Het ontstaan van De Koude Week
Het idee voor De Koude Week ontstond midden in de winter van vorig jaar. Lisanne vertelt: “Onderzoeken laten zien dat steeds meer mensen in energiearmoede belanden door stijgende energiekosten. Dat belemmert hen niet alleen in hun dagelijks leven, maar ook om mee te gaan in de energietransitie. Met deze actie maken we energiearmoede zichtbaar en bespreekbaar. Structurele oplossingen zijn hard nodig en het liefst zo snel mogelijk.”
Samenwerking Armoedefonds
Om er landelijk nog meer aandacht voor te vragen, heeft WISE contact gezocht met het Armoedefonds om de petitie over energiearmoede te ondersteunen. Met deze petitie roept het Armoedefonds het kabinet op om structurele maatregelen te nemen die álle huishoudens in energiearmoede helpen. De samenwerking tijdens De Koude Week laat zien hoe beide partijen elkaar versterken: WISE zet zich in voor groene energie en verduurzaming voor iedereen, terwijl het Armoedefonds zich meer richt op het ondersteunen van kwetsbare huishoudens. Want de armste mogen niet de dupe worden van energiearmoede. Beide organisaties benadrukken dat beschikbare middelen duurzaam moeten worden ingezet en gericht zijn op structurele oplossingen voor energiearmoede.
Leven in energiearmoede
Voor veel mensen betekent energiearmoede voortdurende stress. Ze wonen in een oncomfortabel huis en kampen soms zelfs met gezondheidsproblemen, vertelt Lisanne. “Het schrijnende is dat zij in een soort fuik terechtkomen: zij kunnen niet meedoen in de samenleving, omdat het geld ontbreekt of de drempel simpelweg te hoog is. Zonder gerichte steun komen ze hier niet uit. Het is daarbij belangrijk om het menselijke aspect te laten zien,” zegt Lisanne. “Hopelijk delen mensen hun ervaringen in De Koude Week tijdens gesprekken aan de keukentafel, in de kantine of op het schoolplein, zodat het verhaal zich vanzelf verspreidt. Natuurlijk komt het niet in de buurt van de realiteit van mensen die dagelijks in energiearmoede leven. Maar het helpt wel om daarbij stil te staan,” aldus Lisanne.
Doe mee met De Koude Week
Deelnemers ontvangen elke dag een mail met kleine uitdagingen en vragen: Heb je de verwarming wat lager gezet? Douche je vandaag korter of kouder? Ben je je bewust van je energieverbruik tijdens het koken? Zo worden mensen stap voor stap bewuster van het eigen gedrag.
Daarnaast wordt er informatie gedeeld over hoe energiearmoede verschillende groepen raakt, laat Lisanne weten. “Denk aan ouderen die hun huis moeilijk warm krijgen of studenten die moeite hebben energierekeningen te betalen. We nodigen deelnemers uit om na te denken: geldt dit misschien ook voor mij, of voor iemand in mijn omgeving?”
De Koude Week nodigt iedereen uit om één week lang de verwarming uit te laten. Niet als stunt, maar om te voelen hoe het is om te leven in energiearmoede – een realiteit voor honderdduizenden huishoudens in Nederland. Meedoen is simpel: • Zet je verwarming een week uit (of lager) • Deel je ervaringen • Ga het gesprek aan met anderen • Teken de petitie!
Bovenaan politieke agenda
WISE roept samen met het Armoedefonds op om het energiearmoede bovenaan de politieke agenda te zetten en topprioriteit te maken. “De klimaat- en maatschappelijke winst is enorm,” aldus Lisanne. “Politici spreken die ambitie vaak wel uit, maar trekken er nog onvoldoende extra middelen voor uit. Ondertussen wordt het probleem steeds groter. Dit zou van links tot rechts een gezamenlijke prioriteit moeten zijn.”
Door stijgende energieprijzen, onder andere door de oorlog in Iran, dreigen opnieuw veel huishoudens met een laag inkomen in de problemen te komen. De ombudsman waarschuwde hier al eerder voor. Maandag maakte het kabinet bekend dat zij wil afwachten met steunmaatregelen voor huishoudens in energiearmoede. Het Noodfonds Energie gaat mogelijk pas in de winter van 2026-2027 opnieuw open. Dat komt voor veel mensen te laat, waarschuwt het Armoedefonds.
“Het Armoedefonds pleit al een jaar voor het snel openen van het Noodfonds Energie”, zegt Henk de Graaf, directeur van het Armoedefonds. “Mensen in energiearmoede hebben niets aan plannen die pas eind dit jaar ingaan. Zij hebben nu hulp nodig. Wachten tot volgende winter is te laat.”
Het Armoedefonds wijst op de problemen bij de eerste ronde van het Noodfonds. “Vorig jaar kregen sommige huishoudens steun, terwijl anderen in de kou bleven staan”, aldus De Graaf. “Steun aan mensen in armoede mag nooit een loterij zijn. Daarom moet het Noodfonds snel en structureel ingericht worden.”
In april 2025 opende het Tijdelijk Noodfonds Energie. Het Noodfonds hielp mensen in energiearmoede aan financiële steun. Online konden mensen een aanvraag doen, wat leidde tot lange wachttijden en een vastlopende website. Voor de financiële steun gold: “op = op”. Het budget was binnen een paar dagen op. Vier op de vijf huishoudens die hulp nodig hadden, vielen buiten de boot. Zij liepen steun mis.
De gevolgen van energiearmoede zijn groot. Hanneke is één van de personen die vorig jaar steun misliep. “In de winter is het ontzettend koud in huis. Er ontstaat zelfs schimmel door het vocht”, vertelt ze. Lokale hulporganisaties herkennen dit beeld. Ruim een kwart ziet gezondheidsproblemen door energiearmoede. Een ander gezin moet het doen met 15 minuten warm water per dag: “Doe dat maar eens met douchen in een huishouden vol pubers.”
Volgens het Armoedefonds moet het kabinet nu zorgen voor een eerlijk systeem. Dat betekent: voldoende budget, laagdrempelig en toegankelijk voor iedereen die het nodig heeft. “Zolang mensen hun energierekening niet kunnen betalen, blijft dit probleem terugkomen”, zegt De Graaf. “Het Noodfonds moet niet alleen snel open, maar ook structureel worden geregeld zodat iedereen kan koken, douchen en de energierekening kan betalen zonder in de problemen of schulden te komen.”
Het idee voor De Koude Week ontstond midden in de winter van vorig jaar. Lisanne vertelt: “Onderzoeken laten zien dat steeds meer mensen in energiearmoede belanden door stijgende energiekosten. Dat belemmert hen niet alleen in hun dagelijks leven, maar ook om mee te gaan in de energietransitie. Met deze actie maken we energiearmoede zichtbaar en bespreekbaar. Structurele oplossingen zijn hard nodig en het liefst zo snel mogelijk.”
