Vandaag heeft Minister Vijlbrief bekendgemaakt dat het Tijdelijk Noodfonds Energie op 4 januari 2027 opengaat.
Goed nieuws dat er opnieuw een noodfonds komt. Maar voor honderdduizenden huishoudens die nu al moeite hebben om hun energierekening te betalen, komt die hulp veel te laat.
Voor hen zijn de snel stijgende energieprijzen geen tijdelijke tegenvaller. Voor hen betekent het kiezen tussen douchen of eten koken. De verwarming aanzetten of een betaalachterstand voorkomen.
Daar komt nog een groep bij die we nauwelijks zien: naar schatting 119.000 huishoudens leven in verborgen energiearmoede. Zij doen alles om de energierekening laag te houden: zetten de verwarming uit, douchen koud en gebruiken hun fornuis zo min mogelijk. Met alle gevolgen van dien: vocht, schimmel en gezondheidsproblemen.
En juist doordat deze mensen hun rekening op deze manier laag houden, vallen ze buiten de voorwaarden van het noodfonds.
Dat is niet acceptabel
Als Armoedefonds zijn we blij dat er een Tijdelijk Noodfonds Energie komt. Maar we roepen de politiek op om verder te kijken:
Zorg dat mensen nú ondersteuning krijgen, voordat betalingsproblemen uitgroeien tot schulden.
Zorg dat ook mensen in verborgen energiearmoede de steun krijgen die ze nodig hebben.
Energiearmoede is geen probleem dat op 4 januari begint. Het speelt vandaag al.
17 september 2026 | Stichting Armoedefonds Beeld: ANP
Het kabinet beloofde met Prinsjesdag met plannen te komen om armoede naar beneden te dringen. Die plannen blijven uit. Henk de Graaf, Stichting Armoedefonds: “Alle signalen staan op rood. Dit kabinet is ambitieloos als het gaat om armoedebestrijding. Je zou nooit mogen bezuinigen op de mensen die steun juist het hardste nodig hebben.”
Armoede blijft onverminderd hoog, de inflatie stijgt, energiearmoede intensiveert en steeds meer huishoudens geven aan niet rond te kunnen komen. Alle signalen staan op rood. Maar het kabinet haalt geld weg bij de structurele aanpak van armoede en schulden.
Middelen structurele aanpak verdwijnen in Tijdelijk Noodfonds In het regeerakkoord werd een jaarlijks bedrag voor de aanpak van armoede en schulden aangekondigd. Dat bedrag verdwijnt komend jaar volledig in het opvangen van de stijgende energiekosten. Het Armoedefonds wil uiteraard dat mensen in energiearmoede financieel gesteund worden. Maar dat mag niet ten koste gaan van de inzet om armoede structureel aan te pakken. “Het zijn de huishoudens die normaal al amper rondkomen die het hardst getroffen worden door de stijgende energieprijzen. Met het noodfonds zijn ze tijdelijk geholpen, maar de problemen verdwijnen niet na de winter”, aldus Henk de Graaf.
Bezuinigingen zorg en sociale zekerheid vergroot risico’s voor financieel kwetsbaren De ombuigingen op de zorg en bezuinigingen op sociale zekerheid vergroten de financiële risico’s bij ziekte en werkloosheid. Juist mensen met een laag inkomen kunnen deze risico’s nauwelijks opvangen: zij hebben vaak geen financiële buffer om een inkomensdaling of extra zorgkosten te dragen. Een onverwachte rekening of het wegvallen van inkomen betekent dan vrijwel direct keuzes maken tussen boodschappen betalen of de huur, de verwarming aan of naar de dokter met vrees voor het eigen risico. De maatregelen vergroten daarmee niet alleen de financiële onzekerheid, maar ook het risico dat mensen die nu al moeite hebben om rond te komen verder in de armoede terechtkomen.
Kabinet accepteert armoede in Nederland Bovendien is van de belofte van Minister Vijlbrief, om in de Prinsjesdagstukken te komen met een duidelijk plan voor de structurele invulling van de envelop armoede en schulden, niks terecht gekomen. Behalve dat er geïnvesteerd zal worden in de vroeg-signalering van schuldenproblematiek, ligt er geen plan van aanpak om armoede in Nederland terug te dringen. Er is geen strategie om mensen in de diepste armoede uit hun schrijnende situatie te halen en ze duurzaam boven de armoedegrens te tillen.
Wel wordt er vanaf 2029 flink bezuinigd op het SZW-budget, zonder dat concreet wordt waar dat geld vandaan komt. Het kabinet schuift dus beslissingen die potentieel een grote invloed hebben op het armoedebeleid voor zich uit. Het Armoedefonds maakt zich daar zorgen over, want bezuinigingen mogen nooit ten koste gaan van de mensen met de laagste inkomens.
Onze conclusie is dat dit kabinet zich erbij neerlegt dat ruim een half miljoen mensen in armoede leven en nog eens 1,1 miljoen mensen financieel kwetsbaar zijn. In plaats van zich af te vragen hoe deze groepen uit de armoede kunnen komen, presenteert het kabinet de stabilisatie van het aantal mensen in armoede als een resultaat om trots op te zijn. Ze accepteren armoede als een voldongen feit, terwijl het een resultaat is van politieke keuzes.
Oproep aan het kabinet: toon ambitie Het Armoedefonds roept het kabinet op de ambitie te tonen die past bij de urgentie van het probleem. Stel een helder doel: Armoede naar 0.
Wij helpen het kabinet vast op weg met wat er in ieder geval moet gebeuren:
Verhoog het sociaal minimum Het sociaal minimum moet voldoende zijn om daadwerkelijk van te kunnen leven. In navolging van het advies van de Commissie sociaal minimum moet daarnaast een flexbudget worden ingevoerd. Daarmee krijgen huishoudens meer ruimte om onverwachte kosten op te vangen, zodat een tegenslag niet direct leidt tot nieuwe schulden of verdere armoede.
Pak energiearmoede structureel aan Huishoudens die in energiearmoede leven moeten gericht en snel worden geholpen. Een jaarlijks noodfonds biedt onvoldoende zekerheid en mag geen vervanging worden voor een structurele aanpak. Het is niet verantwoord om geld dat bedoeld is om armoede en schulden structureel te bestrijden, in te zetten voor tijdelijke oplossingen.
Investeer duurzaam in lokale hulporganisaties Lokale hulporganisaties vervullen een essentiële rol voor mensen die niet meer rondkomen. Steeds meer mensen kunnen basisproducten niet betalen en kloppen aan voor voedsel, verzorgingsproducten, kleding en andere noodzakelijke voorzieningen. Zonder deze organisaties zouden de problemen van veel huishoudens nog schrijnender zijn.
Het kabinet heeft een openstaande rekening: 510.000 huishoudens hebben moeite met het betalen van hun energierekening. Dat betekent dat 6,1% van de Nederlanders in energiearmoede leeft. In de winter blijft de verwarming noodgedwongen uit, in de zomer wordt er zo min mogelijk stroom gebruikt en iedere nacht wordt er slecht door geslapen. Alsnog vallen er brieven op de mat die ongeopend blijven. Uit onmacht, omdat de rekeningen in die envelop tóch niet te betalen zijn. Maar een envelop niet openen, is nog geen oplossing.
Daarom geeft het Armoedefonds op 26 maart, tijdens het commissiedebat armoede en schulden, de Tweede Kamer een ongeopende brief. Tijdens dit debat wordt onder meer de aanpak van energiearmoede met een Noodfonds Energie besproken. Dit noodfonds moet mensen in energiearmoede ondersteunen om de energierekeningen te kunnen betalen. Het kabinet wil dit fonds in de winter van 2026-2027 openen. Maar dat is véél te laat. Mensen in energiearmoede hebben nú steun nodig.
Het Armoedefonds roept op:
Verhoog het budget: Momenteel worden onvoldoende mensen geholpen én worden mensen onvoldoende geholpen.
Vervroeg het Noodfonds Energie: Hulp in de winter betekent oplopende schulden, stress en gezondheidsrisico’s.
Zorg voor structurele ondersteuning: Energiearmoede is niet tijdelijk, maak de steun structureel.
Maak het aanvraagproces voor iedereen toegankelijk: Sommige huishoudens die recht hebben op steun, kunnen digitaal hun weg niet vinden. Geef naast digitaal ook de optie om een aanvraag op papier te doen.
Breng iedereen in kaart: Veel huishoudens verminderen hun energieverbruik drastisch. Hierdoor lijkt het alsof deze huishoudens geen hoge energiekosten hebben en komen zij niet in aanmerking voor steun. Dat moet anders.
Het Armoedefonds roept op: zorg snel voor voldoende steun, zodat mensen in energiearmoede geholpen zijn.
Het nieuwe kabinet van D66, CDA en VVD is begonnen met als motto: ‘Aan de slag!’. Om de nieuwe Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een vliegende start te geven, schreven veertien landelijke armoedeorganisaties een brief met een duidelijke oproep: maak armoedebestrijding topprioriteit.
Iedere dag zien onze organisaties hoe armoede een stempel drukt op het leven van 1,7 miljoen Nederlanders. Armoede in Nederland is geen individueel probleem meer, maar een structureel probleem dat om grote politieke keuzes vraagt. In onze brief geven wij mee hoe het kabinet mensen in armoede kan steunen. Met één belangrijke boodschap: maak armoedebestrijding topprioriteit!
Onze inbreng:
Zeker inkomen boven onzeker inkomen: verhoog het sociaal minimum tot een toereikend niveau.
Investeer in kinderen én hun ouders: geef ieder kind een eerlijke start.
Maatschappelijk middenveld is onmisbaar: structurele erkenning en financiering voor lokale informele hulp.
Daarnaast roepen we het kabinet op: praat niet over mensen in armoede, maar met hen en de organisaties die hen dagelijks bijstaan. Aan de slag!
De gemeente speelt een grote rol bij het voorkomen en verzachten van armoede. Toch stemt maar net iets meer dan de helft van Nederland tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Daarom roept het Armoedefonds op: help mensen in armoede, stem op 18 maart!
Uit landelijk beleid komen veel oorzaken en oplossingen voor armoede voort. Denk hierbij aan de hoogte van het minimumloon of de hoogte van bepaalde uitkeringen. Armoede wordt echter niet alleen landelijk georganiseerd. Er wordt ook veel verantwoordelijkheid bij de gemeenten gelegd. Zo voert de gemeente onder andere de bijstand uit, zorgt het voor hulp bij schulden, helpt het met bepaalde regelingen voor minima en kunnen er lokale regelingen gelden.
Klik hier voor voorbeelden van gemeentelijk beleid voor armoede.
Het verschil tussen gemeenten is in de praktijk dagelijks terug te zien. Zo vertelt Lauren aan het Armoedefonds dat ze bij een hulporganisatie aanklopte voor noodzakelijke producten. Lauren kreeg een aantal boodschappen cadeau van deze hulporganisaties, zodat ze weer een week genoeg eten had om vooruit te komen. Haar gemeente heeft dit achteraf van haar uitkering afgetrokken. Hierdoor is Lauren financieel dieper in de problemen geraakt en is ze angstig geworden om hulp te zoeken. Dit is een keuze die door de gemeente gemaakt wordt. Als Lauren in een andere gemeente had gewoond, had ze dit probleem wellicht niet gehad.
Het verhaal van Lauren bewijst het belang van stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Ook uit onderzoek van het SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau) blijkt dat gemeenten voornamelijk invloed hebben op hoe zwaar armoede mensen raakt, hoe snel mensen uit de schulden komen en hoe makkelijk mensen toegang hebben tot hulp.
Gemeenten hebben genoeg bevoegdheid om een verschil te maken. Stem dus op 18 maart. Wil jij weten waar je rekening mee moet houden als je stemt op een partij bij de gemeenteraadsverkiezingen? Klik dan hier.
*Om privacyredenen is de naam van Lauren aangepast.
Op woensdag 18 maart is het zover: de gemeenteraadsverkiezingen. En met jouw stem kun je een verschil maken voor mensen in armoede in jouw gemeente. Wil je weten hoe? Lees dan snel verder!
Vind jij armoede ook een belangrijk onderwerp? Let dan onder andere op de volgende onderwerpen in de StemWijzer:
Schuldhulpverlening en preventie. 1 op de 3 mensen in armoede heeft problematische schulden.
Betaalbaarheid van woningen. Regelingen voor bijvoorbeeld (sociale) huurwoningen zijn van groot belang voor mensen in armoede.
Participatie en toegang tot voorzieningen. Mensen in armoede kunnen vaak minder goed meedraaien in de maatschappij. Ze hebben bijvoorbeeld geen geld voor openbaar vervoer, sport of culturele dingen. Hier kan de gemeente in bijschieten.
Drempels verlagen voor gemeentelijke ondersteuning. Veel mensen in armoede vinden het lastig om hulp te vragen. Het aanvragen van ondersteuning moet daarom makkelijk en laagdrempelig zijn.
Lokale inkomensondersteuning. Het verhogen van gemeentelijke minimaregelingen en bijzondere bijstand kan mensen in armoede erg ontlasten.
Energiearmoede. Let op welke acties jouw gemeente inzet om mensen te helpen met de stijgende energieprijzen.
Het thema armoede krijgt in de lokale politiek nog lang niet de aandacht die het verdient. Terwijl de gemeente juist veel invloed heeft op de aanpak ervan, via bijvoorbeeld verschillende regelingen. Daarover lees je op deze pagina meer. Maar het kan lastig zijn om erachter te komen welke lokale partijen zich willen inzetten voor mensen in armoede en hoe ze dat willen doen. Deze plannen zijn vaak veel concreter dan tijdens de landelijke verkiezingen, maar daarmee soms ook onoverzichtelijk.
Als je snel een beeld wilt krijgen van jouw lokale politieke partijen, vul dan de StemWijzer in via deze link.
Armoede bestrijden kan met lokale keuzes. Stem 18 maart op een partij die zich hiervoor wil inzetten. Zo maken we samen het verschil voor de 1,7 miljoen mensen in een financieel kwetsbare situatie.
Wil jij je op een andere manier inzetten tegen armoede? Doneer nu!
