Close Menu
13 maart 2019

Haagse luidt noodklok om onbetaalbare tandzorg voor armen: ‘Als je geen geld hebt, ben je de klos’

Stichting Armoedefonds Nederland merkt dat tandartszorg voor een groeiende groep onbereikbaar is geworden. De Haagse Esther Langendam luidt de noodklok. ,,We gaan terug naar de middeleeuwen. Als je geen geld hebt, ben je de klos.’’ 

Ze is fotograaf, had een goede baan in de zorg en werd daarna fractie-assistente bij de PvdA in Den Haag. Een paar jaar geleden verloor ze haar job. Het doemscenario wat ze nooit zelf had kunnen bedenken werd tot haar verbijstering werkelijkheid: Esther Langendam (61) rolde, via de WW, in de bijstand. ,,Je hebt een bepaalde leeftijd en komt dan niet meer aan de bak.’’ En toen volgden er nog enkele financiële rampen: haar televisie ging kapot en de wasmachine begaf het. Alles kwam tegelijk. En vervolgens brak een van haar tanden af.

Nu slaat ze alarm over de armoedeval en over de tandartszorg die voor sommigen onbetaalbaar is geworden vanwege de peperdure behandelingen. Ook de Stichting Armoedefonds ziet het probleem landelijk in een alarmerend tempo groeien, onder mensen met een uitkering, maar zeker ook bij werkenden. ,,Er komen bij ons méér meldingen binnen van lokale armoedebestrijdingsorganisaties over mensen die hun tandzorg niet kunnen betalen,’’ zegt Teije Brandsma van het fonds.

De gebitsproblemen treffen volgens de stichting vooral een groep mensen die langdurig in armoede verkeert. ,,Deze groep, het zogeheten ‘granieten bestand’, groeit, ondanks de bloeiende economie.’’

Esther weet daar alles van. De malaise groeit haar inmiddels boven het hoofd, zeker ook door de afgebroken tand. Het moet niet erger worden qua financiële tegenslag. ,,Het gas is veel duurder. De zorg wordt duurder. Het stapelt zich maar op.’’

Het is nu een paar weken geleden dat de voortand afbrak. Tijdens het eten van een sparerib hoorde Esther opeens ‘krak’. ,,En daar lag de tand op mijn bordje. Het eerste wat ik dacht was; ‘Hoppa! Daar gaat weer een bak geld de deur uit’.” In de weken die volgden liep ze vaak met een hand voor haar mond. ,,Vanwege dat gat. Uit schaamte.” Ze telde haar spaargeld, maar een oplossing zat er gewoon niet in en de verzekering die ze had was niet toereikend voor een kroon.


Wanhopig

Esther trok wanhopig aan de bel bij haar tandarts. ‘Trek alles er maar uit, doe mij maar een kunstgebit’, was haar verzoek. Want een kunstgebit wordt door de verzekeraars wel volledig vergoed. Maar haar tandarts, die anoniem wil blijven (‘anders wil iedereen korting’) ging daar niet in mee. Hij behoedde Esther voor die radicale, onomkeerbare ingreep: het verlies van al haar tanden en kiezen.

De Haagse kreeg een forse korting, waardoor ze met haar laatste spaarcenten de kroon wel kon betalen die ze nodig had. ,,We zijn mensen . En we zijn er ook om elkaar te helpen,” zegt haar tandarts over zijn drijfveren. ,,We kennen elkaar al tien jaar. Je hebt een zorgplicht.’’

De Haagse tandarts hoort om zich heen dat collega-tandartsen in armere wijken niet goed weten wat ze aanmoeten met mensen die in geldnood verkeren en pijn lijden. ,,Ik hoor het op congressen en bij cursussen. Er zijn mensen die tussen wal en schip vallen. Dat is nu eenmaal hoe de zorg in Nederland geregeld is. Je kunt de behandeling niet aan iedereen met korting geven of gratis aanbieden. Dat gaat gewoon niet.’'

Met een praktijk in een chique buurt heeft hij zelf dat soort morele dilemma’s niet. ,,Mijn patiënten hebben het goed. Ze zeggen: ‘Als dát voor mij het beste is? Doen!’ Maar ik weet dat dat in de rest van Nederland vaak niet zo is. Er zijn mensen die geen wasmachine kunnen betalen, laat staan dat ze geld voor een kroon kunnen missen.’’

Zoals Angelique Landmeter uit Moerwijk . Financieel klem in de schuldsanering liep ze vorig jaar lang met kiespijn rond. De zenuwbehandeling kwam er niet dat jaar, want haar budget voor de tandarts was op. ‘De tandarts wilde het toen bij mij niet doen. Ze willen geld verdienen,’ reageert ze per app op de vraag hoe het nú met haar gaat.

,,Het is moeilijk allemaal. Het leven is hard in armoede. Ik ken veel mensen in het buurthuis. Ze zitten allemaal zo. In armoede geen tandarts. Dat is toch niet normaal.’’ Inmiddels is ze wel behandeld. ,,Een nieuw jaar, nieuwe vergoeding,’’ meldt ze over het tandartsbudget, dat ze sinds 1 januari weer tot haar beschikking heeft.

 

Mondig

De gemeente Den Haag liet gisteren in een reactie weten dat er altijd nog de bijzondere bijstand is voor zorg op maat. ‘Maar nog niet iedereen weet dat loket te vinden,’ aldus de gemeente. 

Volgens Esther ligt het ingewikkelder. Het gaat, vindt zij, mis aan de onderkant van de samenleving; bij mensen met een uitkering, maar óók bij de mensen met een laag loon, of een klein pensioen.

,,Als je niet mondig bent en geen netwerk hebt, ben je in Nederland de klos,” zegt Esther, die het thuis op orde heeft. Met nog goede spulletjes uit een rijker verleden is de sfeer in huis fijn. ,,En ik weet van liflafjes van weinig geld elke avond iets lekkers te eten te maken,” zegt ze. ,,Maar vergis je niet, armoede is zwaar. Ik sla daarom alarm.”

De kloof tussen arm en rijk wordt volgens haar steeds groter. ,,En dat zie je aan de gebitten. De mensen die het kunnen betalen lopen met parelwitte tanden rond. En de ‘armeren’ lopen rond met gaten in hun mond. Net als in de middeleeuwen.”

De stichting Armoedefonds Nederland is vanwege het alarmerende aantal probleemgevallen eind vorig jaar een doneeractie gestart: Armoede en geen geld voor de tandarts. Tot nu toe kwam er een schamele 300 euro binnen via giften.

Volgens Esther moet het systeem op de schop. ,,Het ziekenfonds moet terug.’’ Het armoedefonds vindt dat tandartsen verplicht moeten worden gesteld een aantal behandelingen gratis uit te voeren bij mensen die het zelf niet kunnen betalen.

 

Bron: Artikel door Ingrid de Groot in het AD 26-02-2019: Haagse luidt noodklok om onbetaalbare tandzorg voor armen: ‘Als je geen geld hebt, ben je de klos’