Vervoersarmoede

Het zal niemand ontgaan zijn: de brandstofprijzen zijn op dit moment torenhoog. Voor veel mensen doet tanken pijn in de portemonnee. Ook treintickets stijgen ieder jaar in prijs.

Huishoudens met een laag inkomen worden hierdoor extra hard geraakt. Voor sommige mensen dreigt zelfs vervoersarmoede.

Lees meer

Wat is vervoersarmoede?

Er is sprake van vervoersarmoede – ook wel mobiliteitsarmoede genoemd – wanneer een huishouden door een gebrek aan passend vervoer minder goed toegang heeft tot werk, zorg, onderwijs en sociale contacten. Hierdoor hebben mensen minder kansen om zich te ontwikkelen en minder keuzevrijheid in hun dagelijks leven. Ze kunnen bepaalde banen, voorzieningen of sociale activiteiten simpelweg niet bereiken.

Vervoersarmoede komt vooral voor bij mensen met een laag inkomen en hoge vervoerskosten. Zij hebben moeite om de benzine of een treinticket te betalen. Zeker als de prijzen aan de pomp plotseling omhoogschieten. Maar vervoersarmoede gaat niet alleen over inkomen en kosten. Er zijn ook andere redenen waarom mensen geen gebruik kunnen maken van het vervoer dat ze nodig hebben.

vervoersarmoede stichting armoedefonds 5

vervoersarmoede stichting armoedefonds 4

Afstand tot voorzieningen

Niet overal zijn voorzieningen dichtbij. Sommige wijken en regio’s hebben minder winkels, zorginstellingen of andere belangrijke voorzieningen. Bewoners moeten daardoor verder reizen. De fiets is dan niet altijd een haalbare oplossing, waardoor mensen afhankelijk zijn van een auto of het ov. En dat kan dan weer niet iedereen betalen.

Beschikbaarheid van vervoersmiddelen

In sommige gebieden is simpelweg weinig openbaar vervoer beschikbaar, vooral op het platteland is dit steeds vaker het geval. Bussen rijden minder vaak, het station is heel ver weg, of er zijn weinig verbindingen. Daardoor kunnen mensen belangrijke bestemmingen moeilijk bereiken.

vervoersarmoede stichting armoedefonds 3

vervoersarmoede stichting armoedefonds 2

Toegankelijkheid en inclusiviteit van vervoersmiddelen

Ook als er wel vervoer beschikbaar is, moet het voor iedereen bruikbaar zijn. Sommige mensen vinden het lastig om via digitale systemen een ticket te kopen. Of ze kunnen vanwege een fysieke beperking moeilijk met het openbaar vervoer reizen.

Hoe veel komt het voor in Nederland?

Vervoersarmoede is een probleem dat veel huishoudens raakt.

Onderzoek van TNO laat zien dat tussen de 113.000 en 270.000 huishoudens te maken hebben met een combinatie van een laag inkomen en hoge brandstofkosten.

Daarnaast zijn tussen de 73.000 en 175.000 mensen extra kwetsbaar. Zij hebben niet alleen te maken met hoge vervoerskosten, maar hebben ook weinig toegang tot openbaar vervoer.

Het risico op vervoersarmoede kan bovendien toenemen door omstandigheden van buitenaf. Denk bijvoorbeeld aan sterk stijgende brandstofprijzen als gevolg van internationale spanningen of conflicten. Wanneer de kosten van vervoer plotseling stijgen, komen meer huishoudens in de knel. Uit onderzoek van het Armoedefonds blijkt dat 1 op de 3 armoedehulporganisaties ziet dat de mensen die bij hen aankloppen tegen hoge vervoerskosten aanlopen.

Wat is het effect van vervoersarmoede

Vervoersarmoede heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven van mensen.

Wanneer voorzieningen ver weg liggen of het openbaar vervoer te duur is, leggen mensen minder afstanden af. Hierdoor maken zij minder gebruik van voorzieningen die belangrijk zijn voor hun welzijn.
Mensen die moeilijk kunnen reizen, hebben minder mogelijkheden om te solliciteren, een opleiding te volgen of deel te nemen aan sociale activiteiten. Ook het bezoeken van vrienden en familie wordt lastiger.
Doordat mensen minder kunnen deelnemen aan de samenleving, nemen kansenongelijkheid en sociale uitsluiting toe. Dit kan leiden tot minder inkomen, een grotere afstand tot de arbeidsmarkt en meer gevoelens van eenzaamheid.

Vervoersarmoede kan op deze manier een vicieuze cirkel veroorzaken. Minder toegang tot werk, onderwijs en sociale contacten vergroot de kans op armoede en isolement. Daardoor wordt het steeds moeilijker om de situatie te verbeteren.

Vervoersarmoede en beleid

Vervoer is veel meer dan een manier om van A naar B te komen. Het bepaalt in belangrijke mate of mensen kunnen werken, leren, zorg kunnen ontvangen en sociale contacten kunnen onderhouden. Wanneer vervoer onbetaalbaar of onvoldoende beschikbaar wordt, kunnen mensen buitengesloten raken van de samenleving. Daarom verdient vervoersarmoede meer aandacht in het armoedebeleid.

Een goed voorbeeld hiervan zijn de pilots die sommige provincies en gemeenten uitvoeren met kortingspassen of zelfs gratis openbaar vervoer van mensen met een laag inkomen. In Limburg kunnen mensen die onder het sociaal minimum leven in het weekend de hele dag gratis reizen met de bus en trein, en door de weeks in de daluren.Ook in een aantal gemeenten in Zuid-Holland wordt geëxperimenteerd met soortgelijke abonnementen.

Door tijdig maatregelen te nemen die mobiliteit betaalbaar en toegankelijk houden, kan worden voorkomen dat juist de meest kwetsbare huishoudens verder achteropraken.