Rosmalen, 12 oktober – Energiearmoede heeft ingrijpende gevolgen voor mensen die moeite hebben om hun energierekening te betalen. Dat signaleren lokale armoedehulporganisaties door het hele land. In onderzoek van het Armoedefonds onder 540 lokale armoedehulporganisaties geeft 70 procent aan schulden als gevolg van energiearmoede te zien. 66 procent ziet stress ontstaan en 48 procent ziet gezondheidsproblemen als gevolg van de situatie in huis, bijvoorbeeld door vocht en schimmel.
De gevolgen van energiearmoede blijven daarmee niet beperkt tot de energierekening. Mensen die hun energiekosten niet meer kunnen dragen, moeten vaak op andere manieren bezuinigen of noodzakelijke uitgaven uitstellen. Volgens het onderzoek leidt dit in veel gevallen tot toenemende financiële en sociale problemen.
“Energiearmoede geeft veel stress, maar je hoort er weinig over want mensen kunnen het makkelijk verbergen,” aldus een van de hulporganisaties die het onderzoek heeft ingevuld.
Een deel van de mensen in energiearmoede die bij hulporganisaties aankloppen blijven bovendien buiten beeld van overheidssteun. In 2024 leefden naar schatting 119.000 huishoudens in verborgen energiearmoede. Deze huishoudens houden hun energiegebruik extreem laag – ook wel ‘onderconsumeren’ genoemd. Ze zetten de verwarming niet of nauwelijks aan, douchen niet warm en koken zo min mogelijk op het fornuis.
Door deze drastische maatregelen weten zij hun energierekening betaalbaar te houden. Tegelijkertijd blijven de problemen vaak onzichtbaar. Omdat hun energieverbruik laag is, komen deze huishoudens niet vanzelf in aanmerking voor steunmaatregelen, zoals het Tijdelijk Noodfonds Energie. Daarmee lopen zij het risico dat zij langdurig in een ongezonde en kwetsbare situatie blijven.
“Mensen die de verwarming uitlaten, koud douchen en nauwelijks koken, hebben misschien geen hoge energiekosten, maar ze betalen daar een andere prijs voor. Ze leven in de kou, lopen gezondheidsproblemen op. Het is zorgelijk dat juist deze mensen buiten bestaande steunregelingen kunnen vallen,” zegt Henk de Graaf, directeur van het Armoedefonds.
Armoedefonds kritisch over Tijdelijk Noodfonds Energie
Het Tijdelijk Noodfonds Energie is een belangrijkste steunmaatregel voor mensen in energiearmoede, maar de uitvoering laat te wensen over.
- Mensen in verborgen energiearmoede komen niet in aanmerking voor steun uit het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE), terwijl zij dat juist hard nodig hebben. Het kabinet moet met een oplossing komen voor deze mensen die tussen wal en schip belanden.
- Het Noodfonds opent veel te laat. Vanaf januari 2027 kunnen mensen een aanvraag doen en dan moeten ze nog weken wachten op uitbetaling. Maar de energierekening vormt nú al een probleem voor veel huishoudens. Energiearmoede is geen nieuw probleem, maar ieder jaar moeten mensen weer afwachten of er steun komt en per wanneer dan. Die onzekerheid is niet te doen.
“We kunnen niet wachten tot mensen eerst diep in de problemen komen voordat er hulp beschikbaar is. Lokale hulporganisaties zien dagelijks wat energiearmoede met mensen doet. Als we weten dat mensen nu schulden opbouwen en gezondheidsproblemen krijgen, moet ondersteuning ook nú beschikbaar zijn,” aldus De Graaf.
Over het onderzoek
Het Armoedefonds vroeg 540 lokale armoedehulporganisaties wat zij in de praktijk zien bij mensen die te maken hebben met energiearmoede. De uitkomsten geven inzicht in de gevolgen die lokale hulporganisaties signaleren. Onder meer schulden, stress en gezondheidsproblemen worden veelvuldig genoemd.
Lees het volledige onderzoek hier